Co warto wiedzieć zanim rozpoczniesz psychoterapię?
- Czym jest, a czym nie jest psychoterapia?
- Jakie oczekiwania wobec psychoterapii są realistyczne, a jakie nierealistyczne?
- Dlaczego kontrakt terapeutyczny jest bardzo ważny?
- Czym się różni psychoterapia od interwencji w kryzysie?
Psychoterapia to profesjonalna metoda leczenia trudności emocjonalnych, problemów psychologicznych i zaburzeń psychicznych. Polega na regularnych spotkaniach z terapeutą, który wspiera Klienta/Pacjenta w zrozumieniu jego uczuć, myśli i zachowań oraz we wprowadzeniu pozytywnych zmian w życiu.
Psychoterapia opiera się na kilku kluczowych elementach:
- Relacja terapeutyczna: Bezpieczna, poufna i oparta na wzajemnym szacunku relacja między Terapeutą a Klientem.
- Metody naukowe: Psychoterapia opiera się na sprawdzonych teoriach i technikach psychoterapeutycznych.
- Indywidualne podejście: Terapeuta dostosowuje metody pracy do potrzeb i sytuacji Klienta/Pacjenta.
- Proces rozwojowy: Psychoterapia pomaga nie tylko leczyć zaburzenia, ale także rozwijać samoświadomość i poprawiać jakość życia.
Czym nie jest psychoterapia?
- Nie jest to rozmowa z przyjacielem:
Choć rozmowa z bliską osobą może być wspierająca, ale psychoterapia różni się profesjonalizmem, strukturą i celowością. W przyjaźni obowiązuje zasada wzajemności: jeśli Ciebie teraz wysłucha przyjaciel, to Ty w przyszłości będziesz gotów wysłuchać i jego, będziesz dostępny w potrzebie. Poza tym, przyjaciółka/przyjaciel może mieć swoje trudności, problemy psychologiczne, jej/jego rady mogą być szczere i motywowane chęcią pomocy, ale dla Ciebie po prostu szkodliwe.
- Nie jest to doradztwo lub coaching: Psychoterapia nie polega na dawaniu gotowych rozwiązań czy wskazówek, lecz na wspieraniu Klienta/Pacjenta w odkrywaniu własnych zasobów i odpowiedzi.
- Nie jest to działanie doraźne: To proces, który wymaga czasu i zaangażowania. Nie jest to szybkie rozwiązanie problemów.
- Nie jest to cudowne uzdrawianie: Psychoterapia nie polega na cudownym uzdrawianiu, lecz na wspólnej pracy Klienta/Pacjenta i terapeuty.
- Nie zastępujeleczenia farmakologicznego: W niektórych przypadkach psychoterapia może być uzupełnieniem leczenia psychiatrycznego, ale nie zawsze jest w stanie zastąpić farmakoterapię. Bywa, że farmakoterapia jest niezbędna, aby Klient/Pacjent mógł uczestniczyć i skorzystać w procesie psychoterapii, ponieważ stabilizuje go tak, by mógł zaangażować się w tak trudny i wymagający proces. Skorzystanie z konsultacji psychiatrycznej, którą zaleca psychoterapeuta oraz podjęcie farmakoterapii to wyraz Twojej rzeczywistej gotowości do współpracy z Psychoterapeutą w Twoim procesie psychoterapii. Zastanów się więc, czy jesteś gotów leczyć się zgodnie z zaleceniami i we współpracy, czy zgłaszasz się po pomoc do psychoterapeuty, ale chcesz się leczyć się „po swojemu”. Nie jest to możliwe.
Pamiętaj: Psychoterapia to droga do lepszego zrozumienia siebie i poprawy jakości życia, ale jej skuteczność zależy od Twojej otwartości, zaangażowania i współpracy z Terapeutą.
Oczekiwania wobec psychoterapii odgrywają kluczową rolę w jej efektywności. Nierealistyczne oczekiwania mogą prowadzić do rozczarowania i przedwczesnego zakończenia procesu. Oto przykłady nierealistycznych oczekiwań wobec psychoterapii:
Fałsz: Szybkie efekty: Kilka sesji wystarczy, by rozwiązać skomplikowane problemy emocjonalne lub zmienić długoletnie nawyki.
Prawda: Psychoterapia to proces, który wymaga czasu i regularnej pracy. Głębokie zmiany mogą zajmować tygodnie, miesiące, a czasem lata.
Fałsz: Całkowita eliminacja problemów: Psychoterapia sprawi, że wszystkie problemy i trudności życiowe znikną.
Prawda:Psychoterapia pomaga w nauce lepszego radzenia sobie z problemami, ale nie może całkowicie wyeliminować wyzwań życiowych. Nadal będziesz spotykał się ze stresem i wyzwaniami życiowymi. W psychoterapii chodzi o to byś rozwinął/rozwinęła zdrowsze mechanizmy radzenia sobie stresem i wyzwaniami.
Fałsz: To Terapeuta rozwiąże problem za mnie . Terapeuta dostarczy gotowe rozwiązania i podejmie decyzje za mnie.
Prawda:: Rola terapeuty polega na wspieraniu Klienta/Pacjenta w zrozumieniu siebie, odkrywaniu własnych zasobów i podejmowaniu świadomych decyzji. Ostateczna odpowiedzialność za zmiany spoczywa na kliencie.
Fałsz: W psychoterapii nie chodzi o to bym zmieniał siebie, ale inne osoby, których zachowanie mi szkodzi, rani.
Prawda: W swojej psychoterapii pracujesz nad swoją zmianą. Jest możliwe, że jeśli zmienisz swoje sposoby reagowania np. zaczniesz stawiać zdrowe, rozsądne granice, będzie to sygnał dla innych, by zmienili swój sposób zachowania wobec Ciebie. Nie masz jednak nigdy gwarancji, że te inne osoby podejmą takie zmiany. A więc swojej psychoterapii nie pracujesz i nie możesz stawiać za jej cel zmianę innych.
Fałsz:Psychoterapia zawsze działa. Każdy rodzaj terapii przynosi efekty i działa na każdego w taki sam sposób.
Prawda: Psychoterapia jest skuteczną metoda pomagania w rozwiązywaniu problemów psychologicznych, emocjonalnych i leczeniu zaburzeń psychicznych. Nie ma jednak jednego podejścia odpowiedniego dla wszystkich. Wyniki zależą od wielu czynników, takich jak rodzaj problemu, motywacja Klienta, jakość relacji terapeutycznej i dobranie odpowiedniej metody.
Fałsz: Psychoterapia to bezbolesny proces. Psychoterapia będzie łatwa i przyjemna. Sesje to takie chwile wytchnienia, „będę się na nich relaksować”.
Prawda: Psychoterapia często wymaga konfrontacji z trudnymi emocjami, wspomnieniami i prawdami o sobie. To może być czasami bolesne, ale jest konieczną częścią procesu uzdrawiania i rozwoju.
Fałsz: Terapeuta mnie zmieni. Terapeuta ma moc „naprawienia mnie”.
Prawda: Psychoterapia polega na wspieraniu Klienta w samodzielnym procesie zmiany, a nie na „naprawianiu” go przez terapeutę.
Fałsz: Po terapii czeka mnie euforia i brak trudnych emocji. Po zakończeniu terapii zawsze będę szczęśliwy i przestanę doświadczać trudnych emocji.
Prawda: Trudne, nieprzyjemne emocje są naturalną częścią życia. Psychoterapia pomaga lepiej je rozumieć i radzić sobie z nimi, ale nie sprawi, że znikną.
Fałsz: Psychoterapia jest dla wszystkich. Każdy, kto podejmie terapię, osiągnie pozytywne rezultaty.
Prawda: Niektóre osoby mogą nie być gotowe na psychoterapię w danym momencie swojego życia, np. z powodu braku motywacji, otwartości czy chęci pracy nad sobą. Nie każdy, kto podejmuje psychoterapię jest naprawdę gotów, by z niej skorzystać.
Fałsz: Nie muszę się angażować w psychoterapię i tak będą efekty. Wystarczy chodzić na sesje, a zmiany przyjdą same.
Prawda:Sukces terapii wymaga aktywnego zaangażowania, także pracy między sesjami (stąd tzw. domowe zadania terapeutyczne, potrzeba samoobserwacji pomiędzy sesjami) i otwartości na wprowadzanie zmian.
Dlaczego zasady kontraktu w psychoterapii są ważne?
Kontrakt w psychoterapii to fundament, który wspiera efektywną współpracę między Klientem a Terapeutą. Dzięki niemu proces terapeutyczny staje się bardziej przejrzysty, bezpieczny i ukierunkowany, co zwiększa szanse na osiągnięcie zamierzonych celów
Kontrakt:
Zapewnia jasność i zrozumienie. Kontrakt określa cele, zasady oraz przebieg terapii, dzięki czemu zarówno Klient, jak i Terapeuta mają jasne wyobrażenie o wzajemnych oczekiwaniach i zobowiązaniach. Klient wie, ile trwają sesje, jak często będą się odbywać i jakie są warunki odwoływania spotkań.
Buduje poczucie bezpieczeństwa. Kontrakt daje Klientowi pewność, że terapia odbywa się w przewidywalnych i profesjonalnych ramach, co sprzyja zaufaniu i otwartości. Klient ma pewność, że wszystko, co zostanie powiedziane podczas sesji, pozostanie poufne (z wyjątkiem sytuacji określonych prawem, np. zagrożenia życia).
Chroni etyczne i profesjonalne granice. Kontrakt wyznacza granice relacji terapeutycznej, co zapobiega nadużyciom, manipulacjom i przekraczaniu ról. Klient wie, że Terapeuta nie może być jego przyjacielem ani angażować się w relacje z nim poza terapią. Dotyczy to także takich relacji jak np. bycie znajomymi w mediach społecznościowych np. na Facebooku.
Pomaga w ustaleniu celów terapii. Kontrakt umożliwia zdefiniowanie, nad czym Klient we współpracy z terapeuta będą pracować, co nadaje terapii strukturę i kierunek. Klient i Terapeuta wspólnie ustalają, czy celem jest redukcja lęku, poprawa relacji interpersonalnych czy zwiększenie samoświadomości.
Motywuje do zaangażowania. Jasne zasady i cele kontraktu pomagają klientowi zrozumieć, że sukces terapii zależy również od jego aktywnego udziału. Klient zgadza się na wykonywanie zadań między sesjami, na regularne przychodzenie na spotkania.
Zwiększa odpowiedzialność obu stron. Kontrakt zobowiązuje zarówno Terapeutę, jak i Klienta do przestrzegania ustalonych zasad, co sprzyja skuteczności procesu. Na przykład terapeuta zobowiązuje się do przygotowania, a Klient do szczerego, aktywnego udziału w sesjach.
Pomaga zarządzać trudnymi sytuacjami. Kontrakt określa, jak będą rozwiązywane potencjalne trudności, np. konflikty, odwołania sesji czy zakończenie terapii.
Minimalizuje ryzyko nieporozumień. Kontrakt zapobiega potencjalnym konfliktom wynikającym z różnic w oczekiwaniach lub braku informacji. Klient wie, jaka jest stawka za sesję i co się stanie, jeśli ją odwoła w ostatniej chwili.
Wspiera autonomię klienta. Klient, podpisując kontrakt, świadomie wyraża zgodę na terapię i jej warunki, co wzmacnia jego poczucie zdrowej kontroli nad procesem. Klient decyduje, czy akceptuje przedstawione zasady i omawia je oraz wyjaśnia z terapeutą przed rozpoczęciem procesu.
Psychoterapia i interwencja kryzysowa.
Psychoterapia to długofalowy proces leczenia i rozwoju, skoncentrowany na głębszym zrozumieniu siebie i trwałych zmianach. Interwencja kryzysowa to szybka i krótkoterminowa pomoc w sytuacjach kryzysowych, mająca na celu przywrócenie podstawowego funkcjonowania i bezpieczeństwa.
To dwie różne formy pomocy psychologicznej, które mają odmienne cele, charakter oraz metody działania. Czym się różnią?
Celami:
- Psychoterapia: Skupia się na długoterminowej pracy nad głębszymi problemami emocjonalnymi, psychologicznymi lub behawioralnymi. Celem jest trwała zmiana, rozwój samoświadomości oraz poprawa jakości życia.
- Interwencja kryzysowa: Jej celem jest natychmiastowa pomoc osobie znajdującej się w kryzysie, redukcja intensywności emocji i przywrócenie podstawowego poczucia bezpieczeństwa oraz równowagi.
Czasem trwania:
- Psychoterapia: Jest procesem długoterminowym, trwającym od kilku miesięcy do kilku lat, w zależności od potrzeb klienta.
- Interwencja kryzysowa: Ma charakter krótkoterminowy, zwykle trwa od jednej do kilku sesji, skoncentrowanych na bezpośrednim rozwiązaniu kryzysu.
Zakresem problemów:
- Psychoterapia: Obejmuje szeroki zakres problemów, takich jak zaburzenia nastroju, trudności interpersonalne, traumy czy zaburzenia osobowości. Może być ukierunkowana zarówno na aktualne problemy, jak i na przeszłe doświadczenia.
- Interwencja kryzysowa: Dotyczy nagłych i intensywnych sytuacji, takich jak strata bliskiej osoby, wypadek, nagła choroba, przemoc, próba samobójcza czy klęska żywiołowa.
Charakterem pracy:
- Psychoterapia: Koncentruje się na zrozumieniu głębszych przyczyn problemów, zmianie wzorców myślenia i zachowania, a także rozwijaniu długoterminowych strategii radzenia sobie.
- Interwencja kryzysowa: Skupia się na natychmiastowym działaniu, ograniczeniu cierpienia oraz wzmocnieniu zdolności do radzenia sobie w danym momencie.
Podejściem Terapeuty
- Psychoterapia: Terapeuta prowadzi Klienta w sposób bardziej eksploracyjny, wspiera proces odkrywania siebie i budowania nowych schematów zachowania.
- Interwencja kryzysowa: Interwent jest bardziej aktywny i dyrektywny. Pomaga klientowi szybko ocenić sytuację, znaleźć dostępne zasoby i wdrożyć konkretne działania.
Relacją terapeutyczną:
- Psychoterapia: Relacja terapeutyczna rozwija się przez dłuższy czas i jest podstawą procesu leczenia.
- Interwencja kryzysowa: Relacja ma charakter krótkotrwały, ale intensywny, oparty na szybkim zbudowaniu zaufania i wsparcia.
Następstwami:
- Psychoterapia: Może być kontynuowana przez długi czas, nawet po zakończeniu terapii osoba może korzystać z nabytych umiejętności i narzędzi.
- Interwencja kryzysowa: Często jest wstępem do dalszej psychoterapii, jeśli kryzys ujawni głębsze, nierozwiązane problemy.
Zastosowaniem:
- Psychoterapia: Leczenie depresji, zaburzeń lękowych, uzależnień, trudności w relacjach, zaburzeń osobowości.
- Interwencja kryzysowa: Pomoc osobie po traumatycznym wydarzeniu (np. wypadku, napaści), w sytuacji nagłego załamania emocjonalnego, po utracie bliskiej osoby, w przypadku zagrożenia samobójczego.
Kontakt: Mira Prajsner: www.mira.prajsner.eu, tel: 604634580, miraprajs@gmail.com,
Superwizor aplikant-w procesie certyfikacji NEST -New Experience for Survivors of Trauma
Certyfikowany Psychoterapeuta Uzależnień i Współuzależnienia (Certyfikat nr17)
Certyfikowany Psychoterapeuta Hipnointegracyjnej Psychoterapii Głębi HITT (Certyfikat Międzynarodowy nr 13/21)
Certyfikowany Hipnoterapeuta National Guild of Hypnotists, Inc. (USA)
Psychoterapeuta Analizy Prenatalnej w procesie certyfikacji (po kier.dr Helgi Blazy, Kolonia, Niemcy)
Certyfikowany Specjalista Pomocy Psychologicznej dla Par IPZ Polskiego Tow. Psychologicznego (Certyfikat nr 26),
Certyfikowany Terapeuta NEST -New Experience for Survivors of Trauma
Terapeuta EMDR – Certyfikat pełnego szkolenia (pod.kier.Anny Rity Verardo, Włochy)
Certyfikowany Provider Tre (Trauma Releasing Exercises) -Certyfikat nr 083